James Madison, 'cha đẻ' của Hiến pháp Mỹ

(PLO) -Một trong những người lập quốc của nước Mỹ James Madison sinh ngày 16/3/1751, ở cảng Conway, bang Virginia. Dù là một thanh niên nhút nhát và sau đó là một người đàn ông có thể chất yếu đuối nhưng ông đã tạo dựng được một nghiệp chính trị lẫy lừng, trong đó có việc thúc đẩy thông qua bản Hiến pháp của nước Mỹ, soạn thảo Tuyên ngôn nhân quyền và lèo lái đưa nước này vượt qua cuộc chiến tranh năm 1812.

Bản thảo Bản kế hoạch Virginia.

Bản thảo Bản kế hoạch Virginia.

James Madison là con cả của chủ trang trại Belle Grove ở gần cảng Conway, bang Virginia. Cha của ông là James Madison – chủ đất lớn nhất ở hạt Orange. Sinh ra trong một gia đình giàu có, có kẻ hầu người hạ nhưng sức khỏe của Madison lại rất kém.

Từ khi còn nhỏ, ông đã rất ốm yếu và thường xuyên bị sốt, đôi khi bị co giật thần kinh. Đến khi trưởng thành, ông cũng chỉ cao 1m63 và chưa bao giờ nặng quá 45kg, khiến ông trở thành vị tổng thống có dáng vóc nhỏ con nhất của Mỹ từ trước đến nay. 

Sinh viên đầu tiên tốt nghiệp Princeton

Không có sức khỏe nhưng Madison lại thể hiện rằng mình là một đứa trẻ thông minh, ham học và rất chỉn chu. Năm 1769, ở tuổi 18, ông đã rời trang trại của gia đình để tới theo học tại trường Đại học New Jersey (nay là trường Đại học Princeton).

Những người bạn của ông nói rằng, trong thời gian theo học ở trường, mỗi đêm ông chỉ ngủ 4 tiếng, còn lại dành toàn bộ thời gian để đọc sách Luật, triết học Hy Lạp và La Mã. Chính vì vậy nên trong khi những người khác phải mất 4 năm mới hoàn thành khóa học đại học thì Madison lại hoàn tất chương trình học chỉ trong vòng 2 năm. 

Tuy nhiên, sau khi tốt nghiệp, do chưa xác định được con đường sự nghiệp của mình sau khi tốt nghiệp nên ông tiếp tục ở lại trường học thêm một số môn học khác dù không được nhận bằng. Cho đến nay, trường Princeton vẫn ghi nhận ông là sinh viên đầu tiên tốt nghiệp của trường. 

Đại biểu quốc hội trẻ nhất

Sau khi trở về quê nhà vào năm 1772, năm 1774, Madison đã giành được 1 chân trong Ủy ban an ninh địa phương – cơ quan chịu trách nhiệm giám sát hoạt động của lực lượng dân quân địa phương lúc bấy giờ, đánh dấu bước đầu tiên trong cuộc đời phục vụ cộng đồng của ông.

2 năm sau, trong bối cảnh các bang đang trên bờ vực chiến tranh với Anh, Madison dần bị kéo vào những cuộc tranh cãi về độc lập. Năm 1777, ông ra tranh cử vào Hạ viện bang Virginia nhưng thất bại. Nguyên nhân là do ông đã từ chối tặng rượu whiskey miễn phí cho các cử tri trong Ngày bầu cử - một tập tục khá phổ biến lúc bấy giờ nhưng dưới cái nhìn của Madison lại là hành động hối lộ cử tri, đi ngược với các nguyên tắc mà ông vốn theo đuổi. 

Song, chỉ ít lâu sau thất bại đó Madison đã giành được 1 ghế trong Hội đồng bang Virginia. Trong thời gian hoạt động ở cơ quan này, ông đã gặp gỡ và trở nên thân thiết với Thomas Jefferson – khi đó đang là Thống đốc bang Virginia, về sau là tổng thống thứ 3, cũng là tác giả của bản Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ. 

Năm 1780, ở tuổi 29, Madison trở thành đại diện trẻ nhất trong Đại hội thuộc địa – tiền thân của Quốc hội Mỹ sau này. Dù nhỏ con và yếu ớt nhưng Madison khiến nhiều người không khỏi khâm phục sự hiểu biết, trí tuệ và cả sự chăm chỉ làm việc của ông. Người ta nói rằng, Madison luôn là một người chuẩn bị kỹ lưỡng nhất cho mọi vấn đề nảy sinh. Chính vì vậy nên chỉ trong 1 năm sau đó, Madison nổi lên như lãnh đạo rất được lòng người của cơ quan trên.

James Madison,

“Cha đẻ” của Hiến pháp Mỹ

Sau khi các bang của Mỹ độc lập khỏi Anh vào năm 1776, bản Các điều khoản hợp bang đã được phê chuẩn vào năm 1781 và được xem là bản hiến pháp đầu tiên của Mỹ. Theo văn bản này, hầu hết quyền hành được trao cho các cơ quan lập pháp bang, khiến các bang giống một nước riêng biệt hơn là 1 bang trong 1 liên bang. Cấu trúc như vậy khiến cơ quan điều hành duy nhất là Đại hội thuộc địa trở nên yếu ớt, không thể quản lý được nợ công hay duy trì quân đội quốc gia.

Từ thực tiễn tình hình, Madison cho rằng cần phải thay đổi. Sau khi nghiên cứu kỹ mô hình chính quyền của các nước khác, đọc hàng trăm cuốn sách khác nhau, ông nhận thấy rằng Mỹ cần 1 chính phủ liên bang mạnh hơn để điều chỉnh các cơ quan làm luật của bang cũng như thiết lập một hệ thống quản lý tài chính hiệu quả hơn. 

Tháng 5/1787, ông thúc đẩy việc triệu tập các đại diện từ các bang ở Mỹ tới dự Hội nghị lập hiến ở Philadelphia. Tại đây, Madison đã trình bày “Bản kế hoạch Virginia”, phác thảo chi tiết mô hình chính phủ với 3 nhánh: lập pháp, hành pháp và tư pháp với quyền lực ngang nhau, trong đó Chính phủ đóng vai trò như một cơ quan kiểm soát để đảm bảo cân bằng quyền lực giữa 3 nhánh trên. Bản kế hoạch này được xác định chính là cơ sở của bản Hiến pháp Mỹ về sau, khiến Madison trở thành người được vinh danh là Cha đẻ của bản Hiến pháp Mỹ. 

Bản Hiến pháp mới của Mỹ sau đó được Madison soạn thảo dựa trên bản Kế hoạch của ông cũng như tiếp thu các ý kiến tranh luận được đưa ra tại hội nghị. Tuy nhiên, để được thông qua, văn bản cần được sự phê chuẩn của 9/13 bang của Mỹ và đây là một tiến trình không hề dễ dàng vì nhiều bang cho rằng Hiến pháp đã trao quá nhiều quyền cho chính phủ liên bang.

Trước tình hình đó, Madison tiếp tục đóng một vai trò mạnh mẽ trong việc thúc đẩy việc phê chuẩn bản Hiến pháp mới. Trong suốt 2 năm 1787, 1888, ông đã có nhiều bài viết thể hiện rõ tính ưu việt của mô hình chính phủ mới cũng như bản hiến pháp để thuyết phục giới chức các bang ở Mỹ. Kết quả của sự nỗ lực này là việc Hiến pháp Mỹ được các bang thông qua vào năm 1788 và chính phủ mới đã được thành lập vào 1 năm sau đó. 

Sau khi Hiến pháp Mỹ được thông qua, Madison được bầu vào Hạ viện Mỹ mới được thành lập. Tại Quốc hội, ông đã soạn thảo bản Tuyên ngôn nhân quyền bao gồm 10 sửa đổi trong Hiến pháp để đảm bảo các quyền cơ bản của công dân Mỹ như quyền tự do ngôn luận và tự do tôn giáo. Bản Tuyên ngôn này được các bang của Mỹ phê chuẩn vào năm 1791.

Từ năm 1801 đến 1809, khi người bạn lâu năm Jefferson trở thành tổng thống thứ 3 của nước Mỹ, Madison cũng được bổ nhiệm làm ngoại trưởng của nước này. Trong quãng thời gian đó, ông đã có đóng góp lớn trong việc giúp Mỹ mua lại được Lãnh thổ Louisiana vào năm 1803, giúp tăng gấp đôi diện tích của nước Mỹ như hiện nay. 

Sự am hiểu, năng nổ và cả tài năng của ông đã được người Mỹ ghi nhận. Tại cuộc bầu cử tổng thống năm 1808, Madison đã đánh bại đối thủ Charles Cotesworth Pinckney để trở thành tổng thống thứ 4 của xứ cờ hoa. Năm 1812, ông tiếp tục được bầu làm tổng thống nhiệm kỳ thứ 2, có đóng góp quan trọng trong việc thúc đẩy kết thúc cuộc chiến tranh Mỹ - Pháp vào năm 1814.../.

Dolley Madison -người định hình vai trò của đệ nhất phu nhân

Trái ngược với vẻ trầm tính, điềm đạm của ông Madison, vợ của ông là bà Dolley Madison lại là một người rất sôi nổi, ấp áp và vui tính. Khi Madison bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên vào năm 1809, bà Dolley đã nhanh chóng thích nghi được với vai trò mới và trở thành người định hình cho vai trò của đệ nhất phu nhân với việc bắt tay vào trang trí Nhà Trắng và tổ chức sự kiện mừng nhậm chức của tân tổng thống đầu tiên.

Với việc trở thành giám đốc của một trại trẻ mồ côi dành cho những bé gái, bà cũng chính là người đã khởi xướng truyền thống tham gia vào các dự án phục vụ cộng đồng của các đệ nhất phu nhân của Mỹ. Bà cũng đảm nhận cực tốt vai trò chủ trì những sự kiện lễ tân ở Nhà Trắng.

Hàng tuần, bà giúp chồng chu toàn việc tiếp đón những nhân vật cấp cao, từ những chức sắc nước ngoài, các chính trị gia cho đến giới trí thức đến nỗi nhà chép sử Washington Irving miêu tả bà như một “bông hoa lộng lẫy, làm rực sáng phòng tiếp khách của Nhà Trắng”.

TIN LIÊN QUAN
Cùng chuyên mục
Đọc thêm