Làm gì để ngăn chặn thuốc lá điện tử nhắm vào giới trẻ?

(PLVN) - Hiện tại, ngành công nghiệp thuốc lá đang nhắm vào giới trẻ. Các sản phẩm và quảng cáo thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng được sản xuất và sáng tạo đánh vào tâm lý giới trẻ là sành điệu, phong phú, nhiều mùi vị để khám phá...

Hình ảnh trong quảng cáo thuốc lá điện tử gây tò mò, kích thích giới trẻ sử dụng.

Hình ảnh trong quảng cáo thuốc lá điện tử gây tò mò, kích thích giới trẻ sử dụng.

Cảnh giác với “thuốc lá thế hệ mới”

Để quảng bá cho sản phẩm của mình, ngành công nghiệp thuốc lá đã đưa ra tuyên bố chất nicotine có thể phòng chống virus Corona mới hay thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng an toàn hơn thuốc lá điếu truyền thống, là giải pháp giảm hại thuốc lá, giúp cai nghiện thuốc lá truyền thống; thậm chí khẳng định thuốc lá điện tử giảm hại và an toàn hơn 95% so với thuốc lá thông thường... 

Tuy nhiên, theo Ths.BS Tuấn Lâm, cán bộ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, những tuyên bố này không có cơ sở khoa học và đứng đằng sau đó là những doanh nghiệp, tổ chức có liên quan đến phân phối, sản xuất thuốc lá.

WHO không xác nhận thuốc lá điện tử giúp hỗ trợ cai nghiện

Một trong những nội dung được quan tâm là sử dụng thuốc lá điện tử có cai được thuốc lá truyền thống? Trên trang mạng xã hội Facebook “Nghiện VAPE”, hầu hết các ý kiến phản hồi là không cai được hoặc sẽ nghiện cả hai. 

Trong một khảo sát của Tổ chức Health Bridge và Hội Y tế công cộng về sử dụng thuốc lá mới ở giới trẻ được thực hiện tháng 7/2020, một bạn nam 21 tuổi cho biết, lúc đầu chỉ hút thuốc lá điện tử để bỏ thuốc lá truyền thống. Nhưng hút một thời gian thì cảm thấy nhạt đi, nên hút 1 – 2 điếu cho đỡ thèm, đỡ nhạt. 

Có rất nhiều người sử dụng thuốc lá điện tử vẫn sẽ hút kèm với thuốc lá, vì họ cảm thấy cần một cái gì đó nặng hơn thuốc lá điện tử. Về vấn đề này, Ths.BS Nguyễn Tuấn Lâm, cán bộ Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam nhấn mạnh: “Không giống như các dược phẩm chứa và không chứa nicotine đã được thử nghiệm có tác dụng giúp bỏ thuốc lá, WHO không xác nhận thuốc lá điện tử giúp hỗ trợ cai nghiện”. 

“Với việc quảng cáo thuốc thế hệ mới, ngành công nghiệp thuốc lá cũng đang “tuyển dụng” những thế hệ tiếp theo dùng nicotine ở Việt Nam, vì vậy chúng ta phải rất cảnh giác. Các công ty thuốc lá đang gây áp lực cho Chính phủ rằng, đó là một sản phẩm ít độc hại và chỉ cung cấp cho người đang sử dụng thuốc lá thì tại sao không cho phép được vào thị trường Việt Nam”, bác sĩ Lâm nói.

Có thể dễ dàng nhận thấy các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới được thiết kế bắt mắt, thu hút giới trẻ và nhắm đến cả người chưa hút thuốc. Thực tế cho thấy hút thuốc lá điện tử hiện đang gia tăng trong giới trẻ, người chưa hút và kể cả người đang hút thuốc lá thông thường cũng có xu hướng sử dụng song song thuốc lá điện tử. 

Chiêu thức quảng cáo mà doanh nghiệp thuốc lá sử dụng là những thiết kế bắt mắt, phù hợp với giới trẻ, nhiều mùi vị, màu sắc đánh vào tâm lý thích cái mới, ưa khám phá của giới trẻ. Còn chiến lược quảng cáo và bán hàng là giới thiệu sản phẩm và dùng thử ở các cửa hàng bán lẻ; sử dụng giới trẻ, người nổi tiếng/có ảnh hưởng quảng cáo sản phẩm; tận dụng độ tuổi trẻ của nhóm sử dụng mạng xã hội để quảng cáo và bán hàng như Facebook, Instagram, Tiktok...; bán hàng trên trang thương mại điện tử; quảng cáo ở sự kiện thể thao; in quảng cáo trên các sản phẩm...

Những người được phỏng vấn tại khảo sát của Health Bridge và Hội Y tế công cộng cho biết, trong khi thuốc lá điếu ít quảng cáo trên mạng xã hội thì thuốc lá điện tử lại được các cửa hàng quảng cáo khá nhiều, hấp dẫn, kích thích thanh niên tò mò, khám phá và dùng thử. Việc mua cũng dễ dàng, chỉ cần một “chạm” trên điện thoại thông minh là 30 phút sau có hàng. 

Đề xuất cấm tiêu thụ thuốc lá điện tử

Hiện nay, Bộ Y tế đã có văn bản đề xuất Chính phủ cấm tiêu thụ, sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu đối với các sản phẩm thuốc lá mới này. Ths. Trần Thị Trang - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế khẳng định, các loại thuốc lá thế hệ mới gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng, shisha cũng độc hại như thuốc lá thông thường.

“Đây là loại hình thuốc lá mới, rõ ràng tác hại của chúng gây ra không hề thấp hơn thuốc lá thông thường, thậm chí có những tác hại cấp tính gặp phải ngay sau khi hút hơi đầu tiên như: viêm phổi, đột quỵ, nguy cơ cháy nổ cao...

Cũng như thanh niên các nước, giới trẻ Việt Nam đang ngày càng gia tăng sử dụng thuốc lá điện tử, tỷ lệ tăng từ 1,1% (điều tra GAT năm 2015) đến 2,6% vào năm 2019 (điều tra sức khoẻ học đường), dù sản phẩm này chưa chính thức được phép mua bán, sản xuất, nhập khẩu tại Việt Nam... 

Trước thực trạng này, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá, Bộ Y tế cho rằng, các sản phẩm thuốc lá mới đang nhắm vào giới trẻ để tạo ra một thế hệ nghiện thuốc lá mới. Các sản phẩm này gây ảnh hưởng xấu tới thanh thiếu niên và cả những người hút thuốc lá; đặc biệt là nguy cơ tiềm ẩn sử dụng ma túy và các chất kích thích khác đồng thời. 

“Nếu cho phép lưu hành các sản phẩm thuốc lá điện tử sẽ làm gia tăng tỷ lệ sử dụng thuốc lá do có thêm sự lựa chọn giữa thuốc lá điện tử và thuốc lá truyền thống hoặc cả 2 loại cho người tiêu dùng; gây khó khăn cho việc thực hiện mục tiêu giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá. Do đó cần cấm hoàn toàn dưới mọi hình thức mua bán, sản xuất, nhập khẩu đối với các sản phẩm mới này”, đại diện Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá khẳng định. 

Nhiều quốc gia cấm thuốc lá điện tử

Trước những tác động nguy hại của thuốc lá điện tử đối với sức khỏe con người, Tổ chức Y tế thế giới đã đưa ra nhiều giải pháp tùy thuộc vào tình hình quản lý của mỗi quốc gia, trong đó bao gồm cấm một phần, hoặc toàn phần, hoặc quản lý thắt chặt như thuốc lá điếu.

Một số nước trên thế giới như Mỹ, Anh, Nhật, Hàn Quốc, Ấn Độ, Philippines, Thái Lan, New Zealand cho phép thuốc lá thế hệ mới được buôn bán nhưng thắt chặt kiểm soát. New Zealand quy định cụ thể cấm bán cho trẻ dưới 18 tuổi, cấm quảng cáo và cấm sử dụng nơi công cộng; Ấn Độ cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, hình phạt cho người vi phạm có thể lên đến 1 năm tù.

Thái Lan ra lệnh cấm sử dụng thuốc lá điện tử. Khách du lịch đến Thái Lan không nên mang theo loại thuốc lá này nếu không có thể sẽ phải ngồi tù. Nếu bị phát hiện, người sử dụng sẽ bị tịch thu, phạt tiền, thậm chí phải ngồi tù đến 10 năm. Thái Lan được xem là một trong những nước áp dụng luật nghiêm ngặt nhất về sử dụng thuốc lá điện tử… 

TIN LIÊN QUAN
Cùng chuyên mục
Đọc thêm