Linh thiêng Hoa Lư tứ trấn - Trấn Đông: Đền thờ đức thánh Quý Minh đại vương

(PLVN) - Nơi thờ chính của Quý Minh ở Hoa Lư là đền Trần hay đền Nội Lâm trong khu danh thắng Tràng An. Đức thánh Quý Minh Đại Vương ở Hoa Lư được coi là một vị thủy thần, là người có công trấn giữ vùng chiêm trũng ải Sơn Nam, bảo vệ đất nước thời vua Hùng 18.

Cửa đền đức thánh Quý Minh bên bến Tràng An.

Cửa đền đức thánh Quý Minh bên bến Tràng An.

Đền thờ đức thánh Quý Minh đại vương được người dân cố đô Hoa Lư gọi là đền Trần nhưng không phải thờ vua Trần mà thờ một vị thủy thần. Hội đền Trần Hoa Lư hàng năm được tổ chức với hàng trăm chiếc thuyền bơi dọc sông, rước nước tế thần. 

Đức thánh Quý Minh Đại Vương, theo truyền thuyết dân gian, là một trong ba anh em - ba vị tướng đã được phong Thánh (Đức thánh Tản Viên, Đức thánh Cao Sơn và Đức thánh Quý Minh), là người có công trấn ải Sơn Nam, bảo vệ đất nước thời vua Hùng Duệ Vương (tức Hùng Vương thứ 18). Ngài là một "thượng đẳng thần”, được các triều vua qua nhiều triều đại ban chiếu sắc phong, được nhân dân khắp nơi thờ phụng, trở thành Thành hoàng làng ở nhiều nơi. 

Theo thần tích làng Ngâm Mạc (huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh), vào đời Hùng Duệ Vương có hai vợ chồng người Hồng Châu đến chùa Thiên Thai cầu tự. Từ đấy sinh ra một bọc hai con trai, đặt tên là Cao Sơn và Quý Minh.

Đền Trần - ngôi đền cổ trấn Đông trong khu tâm linh Tràng An.  

Khi Hùng Duệ Vương cho tìm người tài, cả hai bèn đến chầu, vua phong cho làm Đô chỉ huy sứ Tướng quân. Thục Phán dấy quân, vua sai hai người đem quân đi bình giặc. Hai người cùng đem quân đến núi Sóc Sơn, đạo Kinh Bắc, mới đánh một trận giặc Thục thua chạy…

Chuyện Quý Minh sinh ra trong bọc trứng và là thủy thần có công đánh Thục cho thấy đây là chuyện thời vua cha Bát Hải Động Đình hay Lạc Long Quân của Thoải phủ (Thủy phủ). Ngay trong đền Nội Lâm còn có tượng thờ Hoàng phi Quý Nương. Quý Nương là tên của bà mẹ đã sinh 3 con Hoàng xà, sau là Vĩnh Công Bát Hải và 2 người em.

Quý Minh nghĩa là người con thứ 3 vì Quý là thứ ba trong thứ tự Mạnh, Trọng, Quý. Nói cách khác thần Quý Minh ở Hoa Lư là vị Quan lớn đệ Tam ở đền Lảnh (Duy Tiên, Hà Nam), cũng là thần Thổ Lệnh trong truyện Bạch Hạc Tam Giang và là Trung thành phổ tế đại vương của vùng Phú Xuyên - Hà Nam.

Hiện ở đền Nội Lâm còn câu đối ở cột đá: "Khuông phù Hùng quý trung hưng tướng/ Tĩnh trấn Nam thiên thượng đẳng thần."

Dịch là: "Phù giúp thời Hùng trung hưng tướng/ Yên trấn trời Nam thượng đẳng thần".

Đức thánh Quý Minh Đại Vương là một trong số rất nhiều những vị thần được thờ tụng theo tín ngưỡng dân gian. Tại tỉnh Ninh Bình, Đức thánh Quý Minh được thờ tại đình làng Sinh Dược, xã Gia Sinh (Gia Viễn); ở núi Cánh Diều (thành phố Ninh Bình); ở núi Thiện Dưỡng, đền Kê Thượng, xã Ninh Vân (Hoa Lư) và ở đền Trần thuộc Khu du lịch tâm linh Tràng An - Bái Đính.

Vào ngày diễn ra lễ hội đền Trần thờ đức thánh Quý Minh, ngay từ sáng sớm, hàng nghìn chiếc thuyền đã quy tụ lại bến Tam Quan để chuẩn bị cho một lễ hội hoành tráng với những nghi lễ rước nước, tế lễ và phóng sinh trên sông... Tại những lễ hội cổ truyền gắn với đời sống tâm linh, tín ngưỡng dân gian, các hoạt động phần lễ bao giờ cũng mang nhiều yếu tố tâm linh và linh thiêng, đáp ứng nhu cầu của con người luôn hướng và tìm về nguồn cội, thể hiện rõ những ước muốn của con người thông qua các nghi lễ với đất trời, tổ tiên, với các thánh, thần để cầu mong một cuộc sống bình an, mưa thuận gió hoà, mùa màng tốt tươi…

(Kỳ tới: Trấn Nam: Đền thờ thần Cao Sơn) 

Cùng chuyên mục
Đọc thêm