Về Đồng Tháp Mười thưởng thức “lúa ma”

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Thiên nhiên rất đỗi hào phóng ban phát cho vùng Đồng Tháp Mười nhiều sản vật và nguồn lợi tôm, cá khá dồi dào. Nơi đây, ngoài nguồn lợi thủy sản, còn có đặc sản lúa trời mọc tự nhiên hoang dã mà dân gian quen gọi là “lúa ma”…

Về Đồng Tháp Mười thưởng thức “lúa ma”

Đặc sản tiến Vua

Lúa trời (quỷ cốc) đã được xếp vào loại nông sản quý hiếm cao cấp, được Nguyễn Ánh (triều Nguyễn giai đoạn 1802 - 1945) đưa vào cung đình dùng trong những ngày đại lễ, cúng tế và làm đặc sản tiếp đãi “thượng khách”.

Quần thể lúa trời hiện còn được lưu giữ và bảo tồn được khoảng 1.000ha tại Vườn Quốc gia Tràm Chim thuộc địa bàn huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp. Theo Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức: Lúa trời còn gọi là “quỷ cốc”; còn những cụ sống lâu năm ở vùng Đồng Tháp Mười cho biết lúa trời còn gọi là lúa ma! Bởi lẽ, loại lúa này không ai gieo sạ mà nó tự nhiên mọc trên cánh đồng mênh mông nước của vùng Đồng Tháp Mười xưa và sống khỏe trong môi trường khắc nghiệt như khô hạn, lũ lụt, phèn mặn và chống chọi được với sâu bệnh...

Về Đồng Tháp Mười thưởng thức “lúa ma” ảnh 1

Gặt lúa trời ở Tràm Chim.

Lúa ma tại Vườn Quốc gia Tràm Chim có tên khoa học Oryzarufipogon, là giống lúa có nguồn gen quý kháng rầy nâu và rầy lưng trắng. Hàng năm, vào khoảng tháng tư dương lịch, lúc trời bắt đầu sa mưa, hột lúa bắt đầu nẩy mầm và mọc cao lên chừng 5 tấc, thân lúa cứng, lá to bản; rễ lúa ma có khả năng khử các chất gây chua và hút lấy dinh dưỡng, nước trong đất để tăng trưởng.

Ông Lê Chế Linh - Cán bộ Khu Du lịch Tràm Chim cho biết: “Đặc tính của cây lúa trời giúp chống đối được với lũ rất tốt. Mùa lũ, nước dâng cao thì không bị ngập, lúa ma trong một đêm sẽ vượt lên cao khỏi mặt nước. Nước lên tới đâu, lúa trời sẽ mọc cao lên tới đó. Đặc biệt, khác với lúa gieo trồng thì hột lúa ma nhỏ và có những cái đuôi rất là dài, sản lượng lại thấp nên đa số chỉ còn trong Vườn Quốc gia Tràm Chim mình bảo tồn chứ người dân ở ngoài người ta sẽ tiêu diệt hết.

Tại vì, nếu để bị lai ra lúa sản xuất nông nghiệp sẽ ảnh hưởng đến giá trị năng suất lúa. Thật sự, lúa ma nó có tự nhiên nên tất cả các dưỡng chất trong lúa ma toàn là thiên nhiên rất là tốt cho sức khỏe. Hàm lượng đạm cũng như Protein cao…”.

Giống lúa quý, hiếm được bảo tồn nguồn gen

Từ tháng 8 đến tháng 12, cây lúa vươn dài, ngoi lên khỏi mặt nước, lúa trời trổ đòng, đom bông, vô hạt chắc rồi chín từ hạt vào lúc nửa đêm khuya khoắt, rơi rụng vào lúc mặt trời vừa ló dạng. Bông lúa ma to, dài và thẳng hơn lúa thường, hạt lúa trên bông rất thưa, nhỏ.

Ngày xưa, cư dân Đồng Tháp Mười thường đi gặt lúa trời vào lúa nửa đêm, tới hừng sáng là chở về nhà. Khi thu hoạch lúa trời, ít nhất phải có 2 người và thường được trang bị đầy đủ phương tiện và dụng cụ như một chiếc xuồng ba lá có căng một tấm đệm ở giữa theo chiều dọc dài gần 2m của chiếc xuồng, cao khoảng 1,5m với hai cây đứng. Cây trước cao 2,5m và cây sau chỉ cao bằng tấm đệm được gọi là cây cần câu. Hai cần đập bằng tre dài khoảng 2,5m nằm hai bên và dọc theo chiều dài tấm đệm. Một đầu buộc chặt vô cây cần câu, khoảng giữa cần đập được cột dây treo trên đầu cần câu.

Khi đập lúa, người đứng trước mũi chống xuồng đi vào đám lúa ma, người ngồi sau cầm hai cần đập, đập lúa vào tấm đệm cho rụng hột vào trong xuồng. Trên xuồng có hai người, một người bơi, một người kia đập lúa. Mỗi bông lúa chỉ rụng một hoặc hai hạt trên xuồng, phải bỏ công vất vả, khổ nhọc lắm vì từ nửa đêm đến sáng mới thu gặt lúa trời được đầy xuồng…

Về Đồng Tháp Mười thưởng thức “lúa ma” ảnh 2

Lúa trời hay còn gọi là quỷ cốc (tức lúa ma) mọc tự nhiên, hoang dã ở vùng Đồng Tháp Mười.

Thời gian qua, Trung tâm Du lịch và Giáo dục môi trường Vườn Quốc gia Tràm Chim đã tổ chức cho du khách trải nghiệm thu hoạch lúa trời vào sáng sớm tinh mơ. Với những chiếc xuồng được trang bị sẵn các dụng cụ thu hoạch lúa trời tại 134 ha ở khu vực Trạm Phú Hiệp, Phú Đức (chiếm 16% diện tích lúa trời hiện có trong Vườn Quốc gia Tràm Chim)…

Còn các đầu bếp ở khu ẩm thực của địa danh du lịch sinh thái rừng tràm Gáo Giồng, huyện Cao Lãnh chia sẻ: Sau khi đập lúa trời xong, đem về ngâm trong nước ba ngày rồi đem phơi cho rụng đuôi, trước khi cho vào cối giã thành gạo giống như lúa thường, nhưng không giã gạo quá trắng. Gạo lúa trời dài hơn gạo thường và có hàm lượng dinh dưỡng cao.

Khi nấu, đổ gạo và nước vào nồi đất, úp một lá sen vào nồi trước khi đậy vung, chất đốt được đun bằng củi hoặc rơm, nếu sử dụng nhiên liệu khác để đun sẽ làm giảm hương vị lúa trời. Cơm nấu bằng gạo lúa trời có màu hồng nhạt và hương vị ngọt, béo, thơm, dẻo... đặc trưng của miền quê sông nướcTây Nam Bộ.

Một cách nấu cơm gói lá sen hiện nay được nhiều nhà hàng, quán ăn đặc sản như Khu du lịch sinh thái Gáo Giồng, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp thực hiện. Họ làm để giới thiệu món cơm nấu bằng gạo lúa trời hấp lá sen của ông cha ta thời khẩn hoang và đáp ứng nhu cầu ẩm thực của du khách khi đến tham quan nơi này.

Trong quá trình nấu cơm bằng gạo lúa trời, không ít người tranh thủ chắt nước rồi bỏ vào chút đường phèn hay ít mật ong để có một thức uống thơm ngon, thú vị. Lúa trời còn được sử dụng để chế biến bột dinh dưỡng chất lượng cao dành cho trẻ em, làm bột tinh lọc đổ bánh xèo và các loại bánh thơm ngon, bổ dưỡng khác…

Hiện nay, lúa trời là loại giống lúa quý hiếm đang được bảo tồn, lưu trữ nguồn gen tại Vườn Quốc gia Tràm Chim để gửi sang Viện Lúa Quốc tế (IRRI) làm thành giống lúa mới thuộc nhóm IR chịu phèn tốt, nhằm đáp ứng nhu cầu canh tác thích hợp ở những vùng U Minh, Đồng Tháp Mười và Tứ giác Long Xuyên…

Cùng chuyên mục
Giáo sư, bác sĩ Tôn Thất Tùng lúc sinh thời.

Vị Giáo sư làm rạng danh nền y học Việt Nam với phương pháp mổ gan khô

(PLVN) - Ngày 10/5, nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh của Giáo sư Tôn Thất Tùng, Google đã tôn vinh người bác sĩ tài giỏi bằng hình ảnh Doodle. Lý do là bởi ông là người đầu tiên nghiên cứu thành công phương pháp mổ gan khô (hay mổ gan có kế hoạch). Ngày nay, mổ gan khô đã trở thành một trong hai phương pháp cắt gan chính trên toàn thế giới.

Đọc thêm