Ngôi chùa cổ có bức tượng "Phật ngồi lưng Vua" độc đáo nhất Việt Nam

(PLVN) - Chùa Hòe Nhai - một trong những ngôi chùa cổ kính và lớn nhất kinh đô Thăng Long xưa, nổi tiếng với nhiều tượng cổ, trong đó có pho tượng kép Phật ngồi lưng vua độc nhất vô nhị ở Việt Nam. 

Pho tượng "Phật ngồi lưng Vua" độc đáo duy nhất ở Việt Nam

Pho tượng "Phật ngồi lưng Vua" độc đáo duy nhất ở Việt Nam

Chùa Hòe Nhai (tức Hồng Phúc tự, tọa lạc tại số 19 phố Hàng Than, quận Ba Đình, Hà Nội). Đây là ngôi chùa cổ tương truyền có từ đời Lý. Theo văn bia năm Chính hòa 24 (1703) đời vua Lê Hy Tông (1676 - 1705) do Tiến sĩ Hồ Tông Mục soạn ghi "chùa xây tại Hòe Nhai tại bến Đông Bộ Đầu".

Cổng chính Hồng Phúc cổ tự  

Văn bia chùa còn có đoạn miêu tả vị thế chùa như sau:

"Hồng Phúc ở Hà Thành

Núi Nùng như vạt áo

Sông Nhị như giải lưng

Hồ Trúc Bạch chắn ngang

Dòng Tô Lịch vòng lại

Đây thực là chốn Tùng Lâm lâu đời của đất Thăng Long..."

Ngôi cổ tự này là chốn đại tổ đình của Phật giáo miền Bắc nói riêng và Việt Nam nói chung từ thế kỷ 17, có đến 2 vị quốc sư, 5 vị Tăng Thống, Pháp chủ xuất thân, trụ trì ở đây- một điều vô cùng hiếm gặp ở các chùa Việt Nam. 

Một góc chùa Hòe Nhai  

Chùa Hòe Nhai là một trong những ngôi chùa lớn nhất kinh đô Thăng Long xưa, nổi tiếng với nhiều tượng cổ, trong đó có pho tượng kép, thể hiện một vị vua quỳ để tượng Phật ngồi trên lưng trong gian chính điện.

Tượng Phật ngồi lưng vua hay còn có tên gọi khác là Vua sám hối. Theo các nhà nghiên cứu, nguồn gốc của bức tượng bắt nguồn từ thời vua Lê Hy Tông (1663-1716), vị vua thứ 10 của nhà Lê trung hưng. 

Năm 1678, vua ra sắc lệnh đuổi hết tăng ni lên rừng, ai ngoan cố không rời khỏi kinh thành sẽ bị khép vào trọng tội và đem xử trảm khiến Phật giáo thời kỳ này rơi vào thảm cảnh. Thiền sư Chân Dung Tông Diễn, Tổ thứ hai của thiền phái Tào Động Việt Nam, thấy vậy đã dâng lên vua một chiếc hộp nói là ngọc quý, nhưng thực chất bên trong là một tờ sớ ghi lại những điều lợi cho xã hội mà Phật giáo mang lại. Nội dung bên trong chủ yếu nói về việc “đời Lý, Trần các vua vì hết sức coi trọng đạo Phật mà quốc gia thịnh trị, khiến người ta biết ăn uống đúng mực, không sân si, không giết người cướp của, nó như một viên ngọc quý của quốc gia”.

Cận cảnh bức tượng với hình ảnh nhà Vua quỳ gối để đức Phật ngồi trên lưng  

Tương truyền sau khi đọc xong, nhà vua chợt bừng tỉnh, lập tức cho mời nhà sư vào triều để cúi mình tạ lỗi, thu hồi lại sắc lệnh cấm Phật giáo. Vua Lê Hy Tông hứa với thiền sư Tông Diễn rằng, ông sẽ sửa mình và cho người tạc bức tượng Phật ngồi lưng vua đặt trong chùa Hòe Nhai. Đó cũng chính là nguồn gốc lịch sử của pho tượng độc nhất vô nhị trong các tác phẩm điêu khắc của Phật giáo.

Khu vực trưng bày các văn bia 

Trải qua những thăng trầm của lịch sử, diện tích chùa Hoè Nhai đã bị thu hẹp nhiều so với trước kia nhưng vẫn còn khá rộng rãi với khuôn viên rộng khoảng 3.000 m2 gồm 2 tòa bái đường 5 gian, chính điện 3 gian và nhà tổ 7 gian tạo thành hình chữ “Công”. Sân chùa có 3 ngọn tháp cao ba tầng, ngọn tháp Ấn Quang mới được dựng năm 1963 để kỷ niệm ngày Hòa Thượng Thích Quảng Đức tự thiêu phản đối chế độ Ngô Đình Diệm đàn áp Phật giáo.

Bên cạnh pho tượng kép nổi tiếng, trong chùa còn lưu giữ nhiều pho tượng cổ độc đáo khác như tượng Thích Ca sơ sinh, bộ tượng Dược Sư tam tôn cổ nhất Việt Nam, Hoa Nghiêm tam thánh… Cũng trong khuôn viên chùa còn có khu trưng bày, lưu giữ 28 văn bia, cổ nhất là tấm bia có niên đại từ năm 1703. Nội dung trong tấm bia nhắc tới vị trí chùa Hòe Nhai ngày trước, giúp các nhà khảo cổ xác định được địa điểm chiến thắng của nhà Trần trước quân Nguyên, giải phóng kinh thành.

Loading...

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Sự khác biệt trong hệ thống án lệ Việt Nam - Kỳ 4: Việc áp dụng án lệ hiện nay như thế nào?

Sự khác biệt trong hệ thống án lệ Việt Nam - Kỳ 4: Việc áp dụng án lệ hiện nay như thế nào?

(PLVN) - Mặc dù đã có lịch sử cả ngàn năm trong hệ thống luật pháp trên thế giới, tuy nhiên, đối với Việt Nam án lệ vẫn là một lĩnh vực pháp luật khá mới mẻ. Việc hình thành và áp dụng án lệ tại Việt Nam vào thực tế xét xử cũng có sự khác biệt so với thế giới. Vậy thực tế việc áp dụng án lệ ở Việt Nam hiện nay như thế nào? 

Đọc thêm

Loading...