Tôn giả Bà Xá Tư Đa - Vị tổ Thiền tông đời thứ 25

(PLVN) - Tổ Bà Xá Tư Đa, sinh sau Đức Phật nhập Niết bàn 919 năm, người nước Kế Tân, dòng Bà La Môn giàu có, cha Bà Tịch Hạnh, mẹ tên Thường An Lạc. Một hôm, bà Thường An Lạc nằm mộng thấy lượm được cây kiếm thần, sau đó có thai Ngài. Khi sinh ra, Ngài nắm chặt bàn tay trái mãi, cho đến gặp Tổ Sư Tử mới xòe ra. Ngài được cha mẹ cho phép xuất gia theo hầu Tổ Sư Tử.

Tôn giả Bà Xá Tư Đa.

Tôn giả Bà Xá Tư Đa.

Hành trình ngộ thiền 

Ngài nghe lời dạy của sư phụ, nên ngày đêm lo học đạo Thiền tông. Ngài theo Tổ học được 16 năm, một hôm Tổ nói với Ngài: Pháp môn Thiền tông, là pháp môn Như Lai truyền ngoài kinh điển, chỉ có những vị Tổ sư thiền hiểu được mà thôi. Từ khi con theo ta học đạo Thiền tông đến nay, con có hiểu gì pháp môn Thiền tông này không?

Ngài trình thưa với Tổ Sư Tử: Kính thưa Tổ, từ khi con bỏ tìm kiếm, nghe lời Tổ dạy, con đã nhận ra chỗ kỳ đặc này. Vậy, con kính trình xin Tổ kiểm chứng cho con có đạt được “Bí mật Thiền tông” chưa, nếu có gì không phải kính xin Tổ chỉ dạy con thêm.

Ngài kính trình cho Tổ Sư Tử bài kệ 24 câu: Khi con tập Thanh tịnh thiền/ Ngày đêm niêm mật, tịnh thiền mà thôi; Mười ngày con bị cuốn trôi/ Vào nơi trống rỗng tưởng rồi đời con. Nhớ lại Thầy dạy con “Thôi”/ Không run không sợ, nhận thời thứ chi; Nhớ ra con hiểu được thì/ Đây là Bể tánh, cái chi cũng bình.

Họa hình Tôn giả Bà Xá Tư Đa trong thư tịch cổ.  

Rơi vào con chỉ lặng thinh/ Cứ việc ngắm nhìn, nó thấy xa xăm; Nhớ lời Thầy dạy âm thầm/ Thấy cứ việc thấy, đừng lầm thứ chi. Thiền tông là pháp diệu kỳ/ Rơi vào Bể tánh cái gì cũng thông; Ngày xưa Phật dạy Thiền tông/ Là thiền Thanh tịnh, đừng mong thứ gì. Chỉ cần thanh tịnh một khi/ Luân hồi sinh tử làm chi được mình;

Thiền tông huyền diệu tuyệt linh/ Giúp người giải thoát, là mình yên vui. Bỏ đi ngã mạng cái “Tôi”/ Sống với Phật tánh, cái “Tôi” hết liền; Sống được như vậy bình yên/ Là hết sanh tử, sống yên Niết bàn. Tổ Sư Tử nghe Ngài trình 24 câu kệ, Tổ biết Ngài đã “Rơi vào Bể tánh Thanh tịnh Phật tánh”, nên nói với Ngài như sau: Hôm nay con đã đạt được “Bí mật Thiền tông”, trong một tuần nữa ta sẽ truyền Thiền tông lại cho con làm Tổ sư Thiền tông đời thứ Hai Mươi Lăm. Đúng một tuần sau buổi lễ truyền Thiền tông được tiến hành. 

Chiết phục ngoại đạo

Sau khi được truyền tâm ấn, Ngài đến Trung Ấn. Vua nước này hiệu Ca Thắng ra đón tiếp Ngài. Trong nước này trước có chúng  ngoại đạo  giỏi  pháp thuật,  ỷ tài  khinh chê  Phật pháp, người cầm đầu tên Vô Ngã. Vua thấy thế bất bình, muốn thỉnh Ngài chiết phục chúng.

Vua mở hội nghị luận, chính vua làm chủ tọa. Vô Ngã đến hội  đề xướng  mặc luận, không dùng lời nói. Ngài chống: Nếu chẳng dùng lời làm sao  phân biệt hơn thua? Ngoại đạo nói: Chẳng tranh hơn thua chỉ lấy nghĩa ấy. Ngài hỏi: Cái gì là nghĩa?  Ngoại đạo đáp: Không tâm là nghĩa.

Ngài hỏi: Ngươi đã không tâm thì đâu thành nghĩa? Tôi nói không tâm chính là danh chẳng phải nghĩa. Ngài nói: Ngươi nói không tâm chính là danh chẳng phải nghĩa, ta nói  phi tâm  chính là nghĩa chẳng phải danh. Chính là nghĩa chẳng phải danh thì ai hay biện được nghĩa?

Ngài bảo: Ngươi nói chính là danh không phải nghĩa, thì danh này là danh gì? Vì biện cái  phi nghĩa  nên không danh mà đặt danh. Ngài bảo: Danh đã phi danh thì nghĩa cũng phi nghĩa, người biện là ai và biện vật gì? Bàn qua luận lại như thế đến hơn năm chục lần,  ngoại đạo  mới bặt lời nép phục. Bỗng trong vương cung có mùi hương lạ bay đến, Ngài chợt nói: Đây là tin đưa đến, thầy ta đã tịch. Ngài liền xây mặt về hướng Bắc chấp tay đảnh lễ.

Lễ xong, Ngài nói với vua: Khi tôi mới đi, thầy dạy qua Nam Ấn, nay ở lại đây đã lâu là trái ý thầy, xin tạm biệt Đại Vương sang nơi ấy. Vua và quần thần cùng tiễn Ngài sang Nam Ấn.

Vua nước Nam Ấn hiệu là Thiên Đức nghe tin Ngài sang cũng sửa sang xe giá ra đón tiếp, thỉnh Ngài về hoàng cung.  Vua có hai Thái tử, vị lớn là Đức Thắng, thân thể  mạnh khỏe  mà tính tình hung bạo, còn em thì  hiền lành  mà  bệnh tật  liên miên, sẵn dịp vua hỏi Ngài: Con tôi kính  thờ Phật  pháp, ưa làm  việc lành, mà sao lại mắc bệnh  kinh niên, vậy lẽ  báo ứng lành dữ như thế nào?

Ngài đáp: Bệnh của Thái tử là do  công đức  phát sanh. Song lý  sâu xa này Đại Vương phải khéo nghe. Phật dạy người có nghiệp nặng nơi thân, ví như bệnh nội thương quá nặng, uống thuốc không có  công hiệu, sắp chết bệnh càng hoành hành. Nếu là bệnh nhẹ, gặp thuốc liền bớt, bớt rồi từ từ mạnh. Người  nghiệp nặng  cũng vậy, tuy có  công đức  mà không làm gì được, đến lúc  gần chết  nghiệp lại càng hiện.

Nếu nghiệp nhẹ, làm các việc công đức, nghiệp trước liền hiện, trả xong sau sẽ thanh tịnh. Hiện nay Thái tử làm việc thiện mà bị bệnh lâu, hẳn là do làm các  công đức nên phát ra nghiệp nhẹ này. Hiện nay tuy có khổ nhỏ, về sau sẽ an ổn. Kinh đã nói: Nếu phải chịu  nghiệp báo  trong  ba đường ác, nguyện đời này trả xong, để khỏi vào đường ác. Vua còn nghi gì ư? Vua Thiên Đức tín nhận, càng  phát tâm  làm phước.

Sau đó, Ngài từ giã nhà vua đi hoằng hóa nơi khác. Mười sáu năm sau, vua Thiên Đức băng hà, Thái tử Đức Thắng lên nối ngôi. Vua Đức Thắng  tin theo  ngoại đạo,  chú thuật,  nghe lời  xúi của chúng, muốn làm khó Ngài. Thái tử con vua Đức Thắng tên Bất Như Mật Đa biết được  ác ý đó, liền đến can vua. Thái tử thưa: Tôn giả Bà Xá Tư Đa xưa kia được ông nội kính trọng, nhiều người muốn hại còn không thể được, đạo đức của Ngài rất cao, xin phụ hoàng đừng làm khó Ngài.

Vua Đức Thắng nổi giận cho Thái tử  theo phe Tôn giả Bà Xá Tư Đa liền bắt hạ ngục. Sau vua cho thỉnh Ngài vào chánh điện. Vua cật vấn: Nước tôi không có pháp tà, thầy tu học về Tông phái nào? Ngài đáp: Tôi  tu học  theo  tâm tông  của Phật. Vua hỏi: Phật  diệt độ  đã một ngàn năm, thầy làm sao được tâm tông của Phật? Ngài đáp: Từ Phật truyền cho Tổ Ca Diếp đã trải qua 24 đời đến thầy tôi là Tổ Sư Tử, tôi được người truyền lại.

Vua hỏi: Tôn giả Sư Tử đã  bị giết, đâu thể đem pháp truyền cho thầy? Nếu thầy thật được truyền thì lấy gì làm tin? Ngài đáp: Thầy tôi truyền bát và trao y Tăng già lê để làm tin, hiện nay vẫn còn. Ngài liền lấy y đưa cho vua xem. Vua vẫn không tin bảo đem lửa đốt. Khi lửa cháy, y hiện năm sắc hào quang. Lửa tắt, y vẫn còn nguyên như cũ Vua mới tin nhận, xin sám hối tạ tội. Đồng thời, vua truyền lệnh tha Thái tử.

Sau khi được thả, Thái tử Bất Như Mật Đa quyết chí xuất gia, xin phép vua cha được như nguyện. Vua thấy không thể ngăn được chí Thái tử, nên đành phải cho. Thái tử đến  yết kiến  Ngài xin cho làm  đệ tử xuất gia. Ngài hỏi: Nhà vua bằng lòng chăng? Thái tử thưa: Phụ vương bằng lòng. Ngài hỏi: Ông muốn xuất gia để làm việc gì?

Thái tử thưa: Con muốn  xuất gia  để làm việc Phật. Ngài thấy Thái tử tha thiết  cầu đạo, liền nhận cho  xuất gia. Sau 6 năm, Ngài  triệu thỉnh  các vị  thánh chúng  vào vương cung  truyền giới cho Bất Như Mật Đa. Giờ truyền giới đó có nhiều điềm lành ứng hiện, toàn hội đều hoan hỷ.

Một hôm, Ngài gọi Bất Như Mật Đa đến dặn dò: Ta đã già lắm, chẳng bao lâu sẽ rời cõi này, xưa đại pháp nhãn tạng của Như Lai, nay ta trao lại cho ngươi. Bất Như Mật Đa thọ pháp xong, thưa: Còn y Tăng Già Lê thầy không truyền cho con, là sao vậy? Ngài bảo: Xưa ta được  truyền y  vì thầy ta bị nạn  truyền pháp  không  rõ ràng. Nay ngươi được truyền,  mọi người  đều biết, cần y làm gì? Chỉ cần  hóa đạo.

Nói xong, Ngài  thị hiện thần biến rồi vào Niết bàn. Sau đó, đồ chúng lượm xá lợi xây tháp thờ Ngài.

Cùng chuyên mục
Đọc thêm